نکات کلیدی برای طراحی سایت مناسب افراد با نیازهای ویژه
در دنیای امروز که حضور آنلاین برای هر کسبوکاری ضروری است، «دسترسپذیری» دیگر یک انتخاب لوکس یا ویژگی اضافی نیست؛ بلکه یک ضرورت است. طراحی دسترسپذیر (Web Accessibility) به این معناست که طراحی وب سایت شما باید برای همه افراد — از جمله کسانی که اختلالات بینایی، شنوایی، حرکتی یا شناختی دارند — قابل استفاده باشد.
وبسایت NVSET که در زمینه طراحی سایت و طراحی گرافیک فعالیت میکند، معتقد است یک طراحی خوب، زمانی کامل است که همه بتوانند از آن استفاده کنند.
در این مقاله میخوانید که چرا Accessibility اهمیت دارد و چگونه میتوان یک سایت را برای همه کاربران قابل دسترس کرد.
چرا دسترسپذیری در طراحی سایت اهمیت دارد؟
1. افزایش تجربه کاربری برای همه
تصور اشتباه بسیاری از افراد این است که Accessibility فقط برای افراد دارای معلولیت است.
اما در واقع:
-
کاربری که اینترنتش کند است
-
کاربری که در محیط شلوغ است و نمیتواند ویدیو را با صدا ببیند
-
کاربری که از موبایل کوچک استفاده میکند
-
کاربران سالمند
همگی از یک طراحی دسترسپذیر سود میبرند.
2. افزایش تعداد مشتریان و کاربران
براساس آمارهای جهانی، بیش از یک میلیارد نفر در جهان با یکی از انواع محدودیتهای حرکتی، شنیداری یا بینایی زندگی میکنند.
وقتی سایت شما برای این افراد قابل استفاده باشد، در واقع بازار بزرگتری را پوشش میدهید.
3. داشتن جایگاه بهتر در گوگل (SEO)
گوگل عاشق سایتهایی است که برای همه قابل استفادهاند.
سایتهای دسترسپذیر معمولاً:
-
ساختار درستتری دارند
-
متنهای قابل فهمتری ارائه میدهند
-
سرعت و عملکرد بهتری دارند
که همه این موارد به بهبود سئو کمک میکند.
4. انطباق با استانداردها و قوانین
در بسیاری از کشورها (و حتی پروژههای بینالمللی) رعایت WCAG 2.1 یک الزام قانونی است.
اگر طراحی شما استاندارد نباشد، ممکن است:
-
پروژه رد شود
-
اعتبار برند زیر سؤال برود
-
کاربران شکایت کنند
انواع محدودیتهایی که باید در طراحی سایت در نظر بگیریم
برای داشتن یک سایت واقعاً دسترسپذیر باید نیازهای چهار گروه اصلی را در نظر داشته باشیم:
1. محدودیتهای بینایی
-
نابینایی
-
کمبینایی
-
کوررنگی
راهکارها:
-
کنتراست رنگ مناسب
-
قابلیت خوانده شدن متن توسط صفحهخوانها
-
عدم وابستگی به رنگ بهتنهایی برای انتقال اطلاعات
2. محدودیتهای شنوایی
-
ناشنوایی
-
کمشنوایی
راهکارها:
-
اضافه کردن زیرنویس به ویدیوها
-
ارائه متن جایگزین برای پادکست و فایل صوتی
3. محدودیتهای حرکتی
افرادی که نمیتوانند از ماوس استفاده کنند و با کیبورد یا دکمههای کمکی کار میکنند.
راهکارها:
-
امکان پیمایش کامل سایت فقط با کیبورد
-
بزرگ بودن دکمهها و فاصله استاندارد
4. محدودیتهای شناختی
کاربرانی که با پردازش اطلاعات زیاد مشکل دارند.
راهکارها:
-
استفاده از متنهای کوتاه و ساده
-
مسیرهای کاربری واضح و قابل پیشبینی
چطور یک سایت کاملاً دسترسپذیر طراحی کنیم؟ (چکلیست کلیدی NVSET)
در ادامه مهمترین نکاتی که باید هنگام طراحی سایت رعایت کنید آورده شده است:
1. کنتراست رنگ مناسب
کنتراست مناسب کمک میکند متن روی زمینه قابل خواندن باشد.
استاندارد WCAG حداقل کنتراست 4.5:1 را پیشنهاد میکند.
مثال بد: طوسی روشن روی سفید
مثال خوب: مشکی یا سرمهای روی سفید
2. متن جایگزین (ALT TEXT) برای تصاویر
افرادی که نابینا هستند یا تصاویر برایشان لود نمیشود، از ALT Text برای فهم محتوا استفاده میکنند.
مثلاً بهجای:
❌ image123.jpg
باید نوشت:
✔️ «طراحی صفحه اصلی سایت، شامل هدر و منوی اصلی NVSET»
3. قابلیت پیمایش با کیبورد
کاربر باید بتواند با کلیدهای:
-
Tab
-
Enter
-
Space
-
Arrow Keys
در سایت حرکت کند.
4. استفاده از ساختار صحیح HTML
یکی از مهمترین بخشها:
-
H1 فقط یک بار استفاده شود
-
ترتیب هدینگها حفظ شود
-
لینکها معنیدار باشند (مثلاً «برای مشاهده نمونهکار کلیک کنید» نه «اینجا»)
5. ارائه زیرنویس، توضیحات و متن برای فایلهای صوتی و ویدیو
این کار نهتنها برای افراد دارای محدودیت شنوایی ضروری است، بلکه کاربران در محیطهای شلوغ را هم پوشش میدهد.
6. طراحی خوانا و ساده
-
استفاده از فونت خوانا
-
اندازه فونت حداقل 16px
-
فاصله خطوط استاندارد
سادگی همیشه بهتر است.
7. فرمهای قابل درک و استفاده
فرمها باید:
-
عنوان واضح داشته باشند
-
پیام خطا مشخص باشد
-
لیبلها همیشه در کنار فیلد باشند
8. اجتناب از انیمیشنهای سریع
فلشهای سریع و انیمیشنهای شوکآور میتواند باعث تشنج در برخی افراد شود.
بنابراین:
-
انیمیشن کم
-
حرکت آهسته
-
امکان خاموش کردن انیمیشن
نمونههایی از کاربرد Accessibility در طراحی NVSET
در NVSET تمام طراحیها — از لندینگ پیج تا UI مینیمال — با رعایت اصول دسترسپذیری انجام میشود:
✔ طراحی صفحات با کنتراست مناسب
✔ ساختار کامل HTML و هدینگها
✔ نسخه موبایل با UX ساده
✔ تصاویر دارای ALT
✔ تایپوگرافی خوانا
✔ رعایت WCAG در تمام پروژهها
هدف ما یک چیز است:
ساخت وبسایتهایی که همه بتوانند از آن استفاده کنند.
جمعبندی؛ برای همه طراحی کنید، نه برای عدهای خاص
وقتی سایت شما دسترسپذیر طراحی میشود، در واقع:
-
تجربه کاربری را بهتر میکنید
-
دامنه کاربران را گسترش میدهید
-
عملکرد سایت را برای گوگل بهینه میکنید
-
اعتبار برند را بالا میبرید
-
در مسیر استاندارد جهانی حرکت میکنید
دسترسپذیری لطف نیست؛
بخشی از مسئولیت حرفهای یک طراح است.
اگر کسبوکارتان به یک سایت استاندارد، سریع و 100٪ دسترسپذیر نیاز دارد، NVSET آماده همراهی شماست.